مانا

بازار سرمایه ایران در اعداد: چند کد بورسی، کارگزاری و صندوق؟

چند کد بورسی، نماد و کارگزاری داریم؟ مهر ۱۴۰۵: ۴۱٫۱ میلیون احراز هویت‌شده در سجام، ۷۶۸ نماد سهام، ۱۲۱ کارگزاری و ۵۸۸ صندوق، با منبع و تاریخ هر عدد.

پوستر داده با چهار عدد: ۴۸٫۷ میلیون ثبت‌نام سجام، ۷۶۸ نماد سهام، ۱۲۱ کارگزاری و ۵۸۸ صندوق در فهرست سازمان بورس در مهر ۱۴۰۵
چهار عدد از این صفحه؛ تعریف، منبع و تاریخ هر کدام در متن آمده است.

خلاصه

  • تا ۲۰ مهر ۱۴۰۵ حدود ۴۸٫۷ میلیون نفر در سجام ثبت‌نام و ۴۱٫۱ میلیون نفر احراز هویت کرده‌اند. منبع این اعداد آن‌ها را شمار معامله‌گران فعال معرفی نکرده است.
  • در پایان ۱۴۰۴ از ۶۴٫۱ میلیون «کد مالکیت» ثبت‌شده در سپرده‌گذاری مرکزی، ۵۶٫۹ میلیون کد در گزارش سالانه «فعال» نامیده شده است؛ این عدد شمار کد است، نه شمار سهامداران یا معامله‌گران فعال، و گزارش نگفته این کدها به چند نفر تعلق دارند.
  • در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ دیده‌بان TSETMC ۷۶۸ نماد سهام نشان می‌داد (نمادهای دارای معاملهٔ همان روز؛ نمادهای متوقف در آن نیستند): ۳۶۳ در بورس تهران، ۲۵۱ در فرابورس و ۱۵۴ در بازار پایه. ارزش بازار بورس تهران ۲۳٬۹۴۳ همت، فرابورس ۳٬۵۵۱ همت و بازار پایه ۸۵۰ همت گزارش شده بود.
  • فهرست سازمان بورس در همان روز ۱۲۱ کارگزاری و ۵۸۸ صندوق نشان می‌داد. خالص ارزش دارایی صندوق‌ها طبق فیپ‌ایران، عمدتاً در ۲۰ مهر ۱۴۰۵، حدود ۴٬۴۳۳ همت بود؛ حدود ۲٬۰۴۵ همت آن مربوط به صندوق‌های درآمد ثابت بود.

این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. استفاده از سامانهٔ معاملات از طریق کارگزاری ارائه‌دهندهٔ خدمات انجام می‌شود.

چند کد بورسی داریم؟ عدد رسمی واحدی وجود ندارد؛ به‌جایش سه عدد گزارش می‌شود که با هم اشتباه گرفته می‌شوند. طبق اطلاعیهٔ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، تا ۲۰ مهر ۱۴۰۵ حدود ۴۸٫۷ میلیون نفر در سامانهٔ جامع ثبت اطلاعات مشتریان (سجام) ثبت‌نام کرده‌اند و ۴۱٫۱ میلیون نفر از آنان احراز هویت شده‌اند؛ کد بورسی پس از احراز هویت صادر می‌شود. عدد سوم «کد مالکیت» است: در پایان ۱۴۰۴ از ۶۴٫۱ میلیون کد مالکیت ثبت‌شده، گزارش سالانهٔ همان شرکت ۵۶٫۹ میلیون کد را «فعال» نامیده است. هیچ‌کدام در منبع خودش شمار معامله‌گران فعال معرفی نشده و عدد رسمی آن را در منابع بررسی‌شده پیدا نکردیم. جدول زیر بقیهٔ اعداد این صفحه را هم خلاصه می‌کند.

عدد یعنی چه، منبع و تاریخ
۴۸٫۷ میلیون ثبت‌نام‌شدگان سجام (۴۱٫۱ میلیون نفر احراز هویت‌شده)؛ سپرده‌گذاری مرکزی، ۲۰ مهر ۱۴۰۵
۵۶٫۹ میلیون «کد فعال» از ۶۴٫۱ میلیون کد مالکیت؛ شمار کد است، نه شمار سهامداران. گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴ سپرده‌گذاری مرکزی، سال ۱۴۰۴
۷۶۸ نماد سهام دارای معامله در دیده‌بان TSETMC (حدود ۷۶۳ شرکت)؛ شمارش ما، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۱۲۱ کارگزاری در فهرست سازمان بورس (۱۱۰ مورد با ویژگی «فعال»)؛ cfi.seo.ir، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۵۸۸ صندوق سرمایه‌گذاری در فهرست سازمان بورس؛ cfi.seo.ir، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۲۸٬۳۴۴ همت ارزش بازارهای سهام (بورس، فرابورس و پایه)؛ سازمان بورس، به نقل از سنا، ۲۵ مهر ۱۴۰۵

آخرین به‌روزرسانی آمار: ۲۵ مهر ۱۴۰۵. تاریخ و منبع هر عدد کنار خودش آمده است. در این صفحه «همت» یعنی هزار میلیارد تومان، برابر با ۱۰ هزار میلیارد ریال.

چند کد بورسی داریم؟ سه عددی که با هم اشتباه گرفته می‌شوند

ثبت‌نام و احراز هویت در سجام

طبق مصوبهٔ سازمان بورس دربارهٔ سامانهٔ جامع ثبت اطلاعات مشتریان (مصوب ۲۲ فروردین ۱۳۹۷؛ نسخهٔ اصلاحی ۱۳ آبان ۱۳۹۸)، کد معاملاتی شناسهٔ یکتایی است که هر شخص برای ثبت مالکیت اوراق بهادار و معامله در بازار سرمایه باید بگیرد. ثبت‌نام در سجام هم برای همهٔ متقاضیان خدمات پایه، از جمله کد معاملاتی، الزامی است. یکی از کاربردهای عملی این ثبت‌نام دریافت سود نقدی در حساب ثبت‌شده در سجام است؛ مراحلش در «مجمع و سود نقدی» آمده است.

در این صفحه «کد بورسی» را به معنای کد معاملاتی‌ای به کار برده‌ایم که پس از احراز هویت در سجام صادر می‌شود؛ «کد مالکیت (کد سهامداری)» هم نامی است که گزارش سالانهٔ سپرده‌گذاری مرکزی به کار برده است.

پرسش‌های متداول سجام مراحل کار را این‌طور شرح می‌دهد:

  • ثبت‌نام اینترنتی: اطلاعات هویتی، کدهای سهامداری و حساب بانکی «راستی‌آزمایی» می‌شود و کد پیگیری صادر می‌شود.
  • احراز هویت، حضوری یا غیرحضوری: فرد «سجامی» می‌شود.
  • صدور کد بورسی: کد پس از احراز هویت صادر و پیامک می‌شود.

پس «ثبت‌نام‌شده» و «احراز هویت‌شده» دو شمارش جدا هستند. ثبت‌نام زیر ۱۸ سال با ولی یا قیم انجام می‌شود.

تاریخ ثبت‌نام‌شدگان و احراز هویت‌شدگان (نفر)
شهریور ۱۴۰۳ ثبت‌نام ۴۶٬۲۶۳٬۸۵۳؛ احراز هویت ۳۹٬۲۶۷٬۷۹۸
سال ۱۴۰۴ ثبت‌نام ۴۸٬۱۶۹٬۸۲۲؛ احراز هویت ۴۰٬۷۵۹٬۷۹۴
شهریور ۱۴۰۵ ثبت‌نام ۴۸٬۵۶۵٬۹۵۹؛ احراز هویت ۴۱٬۰۱۴٬۳۳۷
۲۰ مهر ۱۴۰۵ ثبت‌نام ۴۸٬۶۸۷٬۲۱۲؛ احراز هویت ۴۱٬۱۳۴٬۸۷۹

ردیف‌های شهریور وضعیت پایان شهریور و ردیف سال ۱۴۰۴ وضعیت پایان آن سال است. منبع ردیف‌ها، از بالا به پایین: گزارش ماهانهٔ فعالیت سپرده‌گذاری مرکزی (شهریور ۱۴۰۳، جدول ۱)؛ گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴ (جدول ۵-۱)؛ اطلاعیهٔ ۱۳ مهر ۱۴۰۵؛ اطلاعیهٔ ۲۰ مهر ۱۴۰۵.

در کل سال ۱۴۰۴ حدود ۹۷۴٬۶۳۶ نفر ثبت‌نام و ۷۶۸٬۲۳۶ نفر احراز هویت کردند (در ۱۴۰۳ به‌ترتیب ۱٬۲۶۰٬۵۲۵ و ۱٬۰۲۹٬۶۲۳).

کد معاملاتی و «کد مالکیت»

گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴ سپرده‌گذاری مرکزی (سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴) «کدهای مالکیت (کد سهامداری)» را جداگانه شمرده است. این ارقام تعداد کد است، نه تعداد افراد:

ردیف (جدول ۵-۵ گزارش) سال ۱۴۰۴ سال ۱۴۰۳
کل کدهای مالکیت موجود در سامانه ۶۴٬۰۹۸٬۱۲۰ ۶۳٬۴۶۲٬۰۱۸
«کل کدهای فعال» ۵۶٬۸۹۹٬۳۶۹ ۵۶٬۴۰۱٬۶۲۸
کد حقیقی ۵۶٬۶۸۹٬۳۱۶ ۵۶٬۲۰۷٬۰۰۳
کد حقوقی ۲۰۵٬۴۴۷ ۱۹۴٬۶۲۵
کد خارجی ۴٬۶۰۶ ۴٬۳۱۳

گزارش فقط می‌گوید هر دارنده با یک کد مالکیت یکتا شناخته می‌شود؛ «فعال» را تعریف نکرده است. در ستون ۱۴۰۴ جمع سه ردیف حقیقی، حقوقی و خارجی دقیقاً با «کل کدهای فعال» برابر است، اما در ستون ۱۴۰۳ جمع آن‌ها (۵۶٬۴۰۵٬۹۴۱) به اندازهٔ ۴٬۳۱۳ (همان عدد کد خارجی) از «کل کدهای فعال» بیشتر است؛ گزارش دلیلی ننوشته است.

«کد فعال» دقیقاً یعنی چه؟

نزدیک‌ترین تعریف رسمی که پیدا کردیم دربارهٔ حالت برعکس است، یعنی کد «غیرعملیاتی». طبق «اصلاح مصوبه ممنوعیت از معامله نوع s (فروش) کدهای معاملاتی راکد» (قاعدهٔ ۵۱۰۳۷ در سامانهٔ قوانین و مقررات سازمان بورس، نسخهٔ معتبر ۱۱ بهمن ۱۴۰۰)، سپرده‌گذاری مرکزی باید کدی را «غیرعملیاتی» کند که:

  • سه سال هیچ معامله و گردشی نداشته باشد؛
  • یا دارایی‌اش بیش از ۲ میلیارد ریال باشد و در دو سال اخیر معامله و گردشی نداشته باشد؛
  • یا مالکش خودش درخواست غیرفعال‌شدن داده باشد.

کد اشخاص فوت‌شده یا منحل‌شده هم پس از استعلام کاملاً غیرفعال می‌شود.

پس طبق این مصوبه، کدی که هنوز به سه سال (یا، اگر دارایی‌اش بیش از ۲ میلیارد ریال است، دو سال) بدون معامله و گردش نرسیده، «غیرعملیاتی» حساب نمی‌شود. گزارش سپرده‌گذاری نگفته که برای «فعال» همین معیار را به کار برده یا معیار دیگری را؛ برای همین عددی برای «کدهایی که امروز معامله می‌کنند» در این صفحه نیست.

چرا این اعداد را از هم کم نمی‌کنیم؟

کدهای حقیقی (۵۶٫۷ میلیون) از احراز هویت‌شدگان سجام (۴۱٫۱ میلیون نفر) بیشترند، اما گزارش دلیلش را ننوشته و ما هم حدس نمی‌زنیم. واحد (کد در برابر نفر) و تاریخ هر دو فرق دارند. دو اطلاعیهٔ سجام هم با هم نمی‌خوانند: کل ۲۰ مهر منهای کل شهریور ۱۲۱٬۲۵۳ می‌شود، ولی خود اطلاعیهٔ ۲۰ مهر افزایش را ۸۰٬۰۴۱ نفر نوشته و دلیل تفاوت را نگفته است. هر عدد را با تاریخ و منبع خودش نقل کنید.

چند بورس، چند شرکت و چند نماد داریم؟

در پایان معاملات ۲۵ مهر ۱۴۰۵ دیده‌بان TSETMC ۷۶۸ نماد سهام دارای معامله نشان می‌داد که به حدود ۷۶۳ شرکت تعلق دارد: ۳۶۳ نماد در بورس تهران و ۴۰۵ نماد در فرابورس (۲۵۱ در بازارهای اول، دوم و نوآفرین و ۱۵۴ در بازار پایه). این شمارش ما از فهرست دیده‌بان است، نه آمار رسمی شرکت‌های پذیرفته‌شده.

نمادهای سهام، بازار به بازار

بازار نماد شرکت
بورس تهران ۳۶۳ ۳۶۳
فرابورس، اول (۷۲) و دوم (۱۶۹) ۲۴۱ ۲۳۸
فرابورس، نوآفرین ۱۰ ۱۰
فرابورس، پایه ۱۵۴ ۱۵۲
جمع ۷۶۸ ۷۶۳

روش شمارش: این اعداد را خودمان از فهرست دیده‌بان شمرده‌ایم. ستون «شرکت» عدد تقریبی است. فقط نمادهای سهام آمده است و حق‌تقدم، صندوق، اوراق بدهی، اختیار معامله و نمادهای «۳» شمرده نشده‌اند. تعداد شرکت‌ها را از کد ناشر در شناسهٔ ISIN هر نماد درآورده‌ایم، چون بعضی شرکت‌ها دو نماد دارند. دیده‌بان TSETMC فقط نمادهایی را نشان می‌دهد که همان روز دست‌کم یک معامله داشته‌اند؛ نمادهای متوقف یا بدون معامله در آن نیستند. در ۳ آبان ۱۴۰۵ دیده‌بان ۳۷ نماد سهام داشت که در ۲۵ مهر نبودند (۳۶ تای آن‌ها از قبل وجود داشتند) و ۴۷ نمادی را نداشت که ما در ۲۵ مهر شمرده بودیم (۴۴ تای آن‌ها «ممنوع-متوقف» بودند). پس ۷۶۸ را شمار نمادهای دارای معاملهٔ همان روز بخوانید، نه شمار همهٔ نمادهای سهام.

TSETMC نمادها را به تابلو هم تقسیم کرده است؛ برای نمونه بازار اول بورس تهران ۸۷ نماد در تابلوی اصلی و ۹۷ نماد در تابلوی فرعی دارد و بازار پایه ۱۳۴ نماد در پایهٔ زرد، ۱۵ نماد در پایهٔ نارنجی و ۵ نماد در پایهٔ قرمز. این‌ها برچسب‌های خود TSETMC است؛ دامنهٔ نوسان تابلوهای نارنجی و قرمز را در دامنهٔ نوسان بورس چیست و چند درصد است؟ آورده‌ایم.

چرا نماد با شرکت و ردیف دیده‌بان یکی نیست؟

فهرست کامل دیده‌بان در همان روز حدود ۳٬۳۰۰ ردیف داشت (در دو بار دریافت داده، شمارش دقیق اندکی فرق کرد)، اما فقط ۷۶۸ ردیف آن نماد سهام بود. حدود ۲٬۵۳۰ ردیف دیگر این‌هاست:

  • ۲۷۳ نماد «۳» (۱۹۰ در بورس و ۸۳ در فرابورس)
  • حق‌تقدم، واحد صندوق‌های قابل معامله، اوراق بدهی و مرابحه
  • حدود ۱٬۱۵۰ نماد اختیار معامله و ۱۱ قرارداد آتی
  • ابزارهای بورس‌های کالا و انرژی

شمار ردیف‌های «۳» از روزی به روز دیگر عوض می‌شود: در فهرست ۳ آبان ۱۴۰۵ این ردیف‌ها ۳۷۶ مورد بودند و فقط ۱۷۴ نمادشان با فهرست ۲۵ مهر مشترک بود. معنی پسوند «۳» را در «نماد بورسی چیست؟» توضیح داده‌ایم.

چند شرکت هم دو نماد دارند (مثلاً با پسوند ۲ یا ۴)؛ برای همین ۷۶۸ نماد حدود ۷۶۳ شرکت است. پس جواب «چند نماد داریم؟» به این بستگی دارد که چه چیزی را نماد حساب کنید.

یک تطبیق با مقالهٔ دیگر ما: در دامنهٔ نوسان بورس چیست و چند درصد است؟ از سایت مدیریت فناوری بورس تهران ۸۸۸ نماد سهام بورس تهران و فرابورس (بدون بازار پایه) نقل شده است. فاصلهٔ آن با ۶۱۴ نماد بالا (۳۶۳ و ۲۴۱ و ۱۰) در همان روز نزدیک به شمار ردیف‌های «۳» (۲۷۳) بود؛ اما شمار این ردیف‌ها روز به روز عوض می‌شود و روش شمارش آن سایت را هم با روش خودمان تطبیق نداده‌ایم؛ پس این نزدیکی را توضیح ندانید و دو عدد را یکی نگیرید.

شرکت‌های سهامی عام ثبت‌شده نزد سازمان

فایل اکسل «شرکت‌های سهامی عام ثبت شده نزد سازمان» در صفحهٔ نخست سایت سازمان بورس هست و ما آن را در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ دریافت کردیم؛ ۹۲۴ شرکت دارد. برچسب وضعیت هر شرکت را عیناً نقل می‌کنیم:

وضعیت ثبت‌شده در فایل تعداد شرکت
پذیرش در بورس ۴۱۵
پذیرش در فرابورس ۲۹۷
الزام ماده ۳۶ ۱۳۵
بازار پایه (لغو پذیرش یا انحلال) ۷۴
الزام ماده ۲۰ قانون بازار (پروژه‌محور) ۳

این فهرست ثبت شرکت‌هاست، نه فهرست نمادهای در حال معامله: ۴۱۵ شرکت «پذیرش در بورس» با ۳۶۳ نماد بورس تهران در TSETMC برابر نیست. فایل تاریخ مشخصی ندارد (آخرین ردیف آن شرکتی است که ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ ثبت شده) و معنای «الزام ماده ۳۶» را هم توضیح نمی‌دهد.

چهار بورس زیر نظر سازمان بورس

طبق صفحهٔ «بورس‌ها» در سایت سازمان بورس و اوراق بهادار (به‌روزرسانی ۱۲ خرداد ۱۴۰۳)، چهار بورس زیر نظر سازمان فعالیت می‌کنند:

بورس آغاز کار طبق صفحهٔ سازمان
بورس اوراق بهادار تهران فعالیت از ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ در قالب سازمان کارگزاران بورس؛ پس از قانون ۱۳۸۴ عملیات اجرایی به شرکت بورس اوراق بهادار تهران رسید که در ۱۳۸۵ کارش را آغاز کرد
فرابورس ایران تشکیل در مهر ۱۳۸۸
بورس کالای ایران از شهریور ۱۳۸۲ با نام بورس فلزات؛ فعالیت پس از قانون بازار اوراق بهادار از مهر ۱۳۸۶
بورس انرژی ایران از ۱۳۹۱

ماجرای آغاز بورس تهران را در قدیمی‌ترین بورس جهان کجاست؟ آورده‌ایم.

ارزش بازار بورس ایران چند همت است؟

در پایان معاملات ۲۵ مهر ۱۴۰۵ ارزش بازار بورس تهران طبق گزارش TSETMC حدود ۲۳٬۹۴۳ همت، فرابورس (بازارهای اول، دوم و نوآفرین) حدود ۳٬۵۵۱ همت و بازار پایهٔ فرابورس حدود ۸۵۰ همت بود؛ جمع این سه حدود ۲۸٬۳۴۴ همت می‌شود.

بازار ارزش بازار طبق گزارش TSETMC (همت)
بورس تهران ۲۳٬۹۴۳
فرابورس (بازارهای اول، دوم و نوآفرین) ۳٬۵۵۱
بازار پایهٔ فرابورس ۸۵۰
جمع ۲۸٬۳۴۴

ارزش بازار هر شرکت برابر است با تعداد سهام آن ضرب در قیمت هر سهم. TSETMC ارزش بازار هر بازار را جداگانه و به ریال گزارش می‌کند و ما آن را به همت تبدیل کرده‌ایم (هر همت ۱۰ هزار میلیارد ریال). ارزش دلاری را نیاورده‌ایم، چون به یک نرخ رسمی با تاریخ مشخص نیاز دارد و برای این صفحه نرخی انتخاب نکرده‌ایم.

به گزارش پایگاه خبری سنا (۲۵ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۵)، داده‌های مدیریت نظارت بر بورس‌های سازمان بورس ارزش کل بازارهای سهام (بورس، بازار پایه و فرابورس) را حدود ۲۸٬۳۴۴ همت نشان می‌داد؛ این عدد با جمع سه عدد بالا برابر است. پس «ارزش بازار بورس» به‌تنهایی «ارزش کل بازار سهام» نیست.

یک توضیح دربارهٔ دقت: اگر «تعداد سهام ضرب در قیمت پایانی» را برای ۳۶۳ نماد بورس تهران جمع بزنیم، حدود ۲۱٬۳۴۵ همت می‌شود، نه ۲۳٬۹۴۳؛ برای بازار پایه هم اختلاف هست (جمع محاسبه‌ای ما حدود ۶۲۹ همت، عدد گزارش‌شده ۸۵۰ همت). فرمول عدد گزارش‌شدهٔ TSETMC را در منابعی که دیدیم پیدا نکردیم؛ برای همین هر جا «طبق گزارش TSETMC» نوشته‌ایم.

ارزش بازار با ارزش معاملات فرق دارد

ارزش بازار «اندازهٔ» شرکت‌هاست؛ ارزش معاملات نشان می‌دهد در یک روز چقدر سهم دست‌به‌دست شده است. همان گزارش سنا مجموع ارزش معاملات بازارهای بورس و فرابورس در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ را در محدودهٔ ۱۷۳ همت گزارش کرد، در حالی که ارزش بازار حدود ۲۸٬۳۴۴ همت بود. گزارش نمی‌گوید عدد ۱۷۳ شامل کدام ابزارهاست.

تمرکز ارزش بازار

یک آمار توصیفی از همان روز: جمع ارزش بازار (تعداد سهام ضرب در قیمت پایانی) نمادهای سهام بورس تهران در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ حدود ۲۱٬۳۴۵ همت می‌شد. به محاسبهٔ ما بزرگ‌ترین شرکت حدود ۲۱ درصد این جمع را داشت (حدود ۴٬۵۱۷ همت)، ۵ شرکت بزرگ جمعاً حدود ۴۰ درصد و ۱۰ شرکت بزرگ حدود ۵۱ درصد؛ نام شرکت‌ها را نیاورده‌ایم. این فقط ساختار بازار در یک روز است و دربارهٔ هیچ شرکتی داوری نیست. ارزش بازار با عدد «شاخص کل» هم یکی نیست؛ اینکه شاخص کل چیست و سابقه‌اش از کجا شروع می‌شود، در «شاخص کل بورس تهران چیست؟» آمده است.

چند کارگزاری بورس داریم؟

قانون بازار اوراق بهادار (مصوب ۱ آذر ۱۳۸۴؛ نسخهٔ معتبر ۲۲ اسفند ۱۴۰۲) در بند ۱۳ ماده ۱ کارگزار را شخص حقوقی‌ای می‌داند که اوراق بهادار را برای دیگران و به حساب آنان معامله می‌کند؛ ماده ۲۸ هم نهادهای مالی را منوط به ثبت نزد سازمان بورس می‌کند. فهرست نهادهای مالی دارای مجوز سازمان بورس در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ با انتخاب نوع «کارگزاری» ۱۲۱ مورد نشان می‌داد. ستون «ویژگی / نوع شخصیت حقوقی» برای این ۱۲۱ مورد چنین بود:

ویژگی در فهرست تعداد
فعال ۱۱۰
محدودیت ۵
لغو مجوز ۵
لغو مجوز تأسیس و فعالیت ۱
جمع ۱۲۱

برچسب‌ها را همان‌طور که در فهرست آمده نقل کرده‌ایم. داده‌های پشت همین صفحه یک ردیف دیگر با برچسب «تعلیق» هم دارد که صفحه نشان نمی‌دهد؛ برای همین عدد ۱۲۱ را آورده‌ایم. صفحه فیلترهای دیگری هم دارد که شمارش را عوض می‌کند؛ ما بدون فیلتر دیگری شمرده‌ایم.

اعضای پایاپای و کارگزاری‌ها: دو شمارش جدا

گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴ سپرده‌گذاری مرکزی تعداد اعضای پایاپای را ۱۲۱ نهاد نوشته است. این عدد عضویت در تسویه را می‌شمارد و ما آن را با فهرست کارگزاری‌های دارای مجوز (۱۲۱ مورد در ۲۵ مهر ۱۴۰۵) تطبیق نداده‌ایم؛ برابر بودن دو عدد دلیل یکی بودن دو فهرست نیست و تاریخ و منبعشان هم فرق دارد. تعداد اعضای هر بورس را هم از منبع رسمی نتوانستیم تأیید کنیم؛ چون یک کارگزاری می‌تواند عضو چند بورس باشد، جمع عضویت‌ها تعداد کارگزاری‌ها نیست.

فهرست عمومی همان روز ۱۰۳ سبدگردان، ۳۰ مشاور سرمایه‌گذاری و ۱۳ شرکت تأمین سرمایه را هم نشان می‌داد؛ شمارش سبدگردان‌ها یک ردیف با ویژگی «لغو مجوز تأسیس و فعالیت» را هم دارد.

چند صندوق سرمایه‌گذاری داریم؟

فهرست نهادهای مالی دارای مجوز سازمان بورس در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ با انتخاب نوع «صندوق سرمایه‌گذاری» ۵۸۸ مورد نشان می‌داد. داده‌های پشت همین صفحه ۶۰ ردیف دیگر هم دارد که صفحه نمایش نمی‌دهد و دلیلش توضیح داده نشده است؛ برای همین برچسب «فعال» نمی‌زنیم. خالص ارزش دارایی صندوق‌ها را فیپ‌ایران، واحد پردازش اطلاعات مالی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران، گزارش می‌کند؛ جمع آن حدود ۴٬۴۳۳ همت بود. جدول زیر تعداد صندوق‌ها (سازمان بورس) و دارایی آن‌ها (فیپ‌ایران) را کنار هم می‌گذارد:

نوع صندوق تعداد دارایی
درآمد ثابت ۱۷۱ ۲٬۰۴۵
کالایی ۴۲ ۱٬۰۷۲
اختصاصی بازارگردانی ۱۱۹ ۶۸۰
سهامی ۱۲۶ ۲۱۱
سهامی اهرمی ۹ ۱۸۵
سهام بخشی ۳۸ ۱۵۱
بازنشستگی تکمیلی ۶ ۲۱
مختلط ۱۶ ۱۷
املاک و مستغلات ۸ ۱۵
سهام شاخصی ۹ ۱۴
شش نوع دیگر ۴۴ زیر ۲۵
جمع ۵۸۸ ۴٬۴۳۳

تعداد: صندوق‌های فهرست سازمان بورس، ۲۵ مهر ۱۴۰۵. دارایی: خالص ارزش دارایی به همت طبق فیپ‌ایران، عمدتاً ۲۰ مهر ۱۴۰۵؛ برای شش نوع آخر، جمع همهٔ آن‌ها؛ جمع کل رند شده است. «شش نوع دیگر» یعنی صندوق‌های جسورانه (۲۱)، خصوصی (۶)، صندوق در صندوق (۵)، با تضمین اصل مبلغ سرمایه‌گذاری (۵)، زمین و ساختمان (۴) و پروژه‌ای (۳).

نمودار میله‌ای خالص ارزش دارایی صندوق‌ها به تفکیک نوع در ۲۰ مهر ۱۴۰۵: درآمد ثابت با حدود ۲٬۰۴۵ همت بزرگ‌ترین و کالایی با ۱٬۰۷۲ همت دومین است؛ اعداد همهٔ نوع‌ها در جدول بالا آمده است
خالص ارزش دارایی صندوق‌ها به تفکیک نوع (همت). منبع: فیپ‌ایران، دارایی گزارش‌شده توسط صندوق‌ها، عمدتاً ۲۰ مهر ۱۴۰۵؛ نمودار از ما.

صندوق‌های درآمد ثابت، با حدود ۲٬۰۴۵ همت، تقریباً ده برابر صندوق‌های سهامی (حدود ۲۱۱ همت) دارایی گزارش کرده‌اند. «کالایی» همهٔ صندوق‌های مبتنی بر گواهی سپردهٔ کالایی را در بر می‌گیرد و فقط طلا نیست؛ تعداد صندوق‌های صرفاً طلایی را تأیید نکردیم.

نکتهٔ شمارش: صندوق، سری و نماد

صندوق با نماد برابر نیست: یک صندوق می‌تواند چند سری واحد داشته باشد و بسیاری از صندوق‌ها اصلاً در بورس معامله نمی‌شوند. فهرست مقایسهٔ فیپ‌ایران برای هر سری یک ردیف دارد (مثلاً ۶۵ ردیف برای ۳۸ صندوق سهام بخشی) و جمع ردیف‌های آن برای بعضی نوع‌ها با جدول «نوع صندوق» همان سایت یکی نیست. ما عددها و جمع کل را از جدول «نوع صندوق» فیپ‌ایران گرفته‌ایم. تاریخ ثبت‌شده برای ۴۲۲ از ۵۱۶ ردیف فهرست مقایسه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ است و عدد کل تاریخ مشخصی ندارد؛ برای همین آن را «عمدتاً ۲۰ مهر ۱۴۰۵» نوشته‌ایم.

به‌روزرسانی ۴ آبان ۱۴۰۵: نماهای مختلف فیپ‌ایران برای دو نوع «کالایی» و «اختصاصی بازارگردانی» عددهای یکسانی نشان نمی‌دهند. شب ۳ آبان ۱۴۰۵ صفحهٔ «اطلاعات تجمیعی انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری» برای این دو نوع حدود ۹۱۳ و ۴۳۳ همت نشان می‌داد، اما فهرست صندوق‌های همان سایت (بیشتر صندوق‌ها با تاریخ ۲ آبان) حدود ۹۸۷ و ۶۷۸ همت. جدول بالا همان نمای خلاصه در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ است و به‌روز نشده است؛ عدد این دو نوع و جمع کل را تقریبی و وابسته به نمای منبع بخوانید. عددهای صندوق‌های درآمد ثابت، سهامی و سهامی اهرمی در همهٔ نماها یکی بود.

ارزش تسویهٔ معاملات بازار سرمایه چقدر است؟

طبق اطلاعیهٔ ۲۲ مهر ۱۴۰۵ سپرده‌گذاری مرکزی، ارزش تسویهٔ معاملات ابزارهای مالی بازار سرمایه در شهریور ۱۴۰۵ حدود ۸۵۵٫۷ همت بود. ارزش تسویه به همت و سهم هر ابزار از کل، به درصد، چنین بود:

ابزار همت درصد
اوراق صکوک و بدهی ۶۳۵٫۲ ۷۴٫۲
سهام، صندوق‌ها و صندوق‌های قابل معامله ۲۱۵٫۹ ۲۵٫۲
ابزار مشتقه ۴٫۶ ۰٫۵

ارزش تسویه نه ارزش بازار است و نه ارزش معاملهٔ روزانه. طبق گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴، حجم خالص پایاپای و تسویهٔ معاملات در کل سال ۱۴۰۴ حدود ۳٬۶۲۷٫۸ همت و در ۱۴۰۳ حدود ۲٬۰۵۲٫۸ همت بود؛ این عدد از نظر شمول با عدد ماهانهٔ بالا یکی نیست و نباید با آن مقایسه شود.

طبق جدول دورهٔ تسویه در همان گزارش، تسویهٔ سهام بورس و فرابورس و صندوق‌های سهامی و مختلط T+2 است و تسویهٔ اوراق بدهی و صندوق‌های درآمد ثابت T+1. سازوکار آن را در سفارش در بورس چگونه اجرا می‌شود؟ توضیح داده‌ایم.

آنچه نمی‌دانیم و راه بررسی اعداد

برای این موارد منبع رسمی قابل بازبینی پیدا نکردیم و عمداً عددی نیاورده‌ایم:

  • تعداد معامله‌گران فعال (بر حسب کد یا نفر)
  • تعداد افراد دارای اوراق بهادار
  • شمار رسمی شرکت‌های پذیرفته‌شده در گزارش‌های خود بورس تهران و فرابورس (این گزارش‌ها را نتوانستیم ببینیم)
  • نماد، ارزش و اعضای بورس کالا و بورس انرژی
  • ارزش دلاری بازار و صندوق‌ها

برای بررسی یا به‌روزرسانی اعداد، این منابع را ببینید:

ما این صفحه را دست‌کم هر سه ماه یک بار بازبینی می‌کنیم؛ تاریخ هر عدد در ردیف خودش آمده است.

پرسش‌های متداول

چند نفر کد بورسی دارند و چند کد فعال است؟

نزدیک‌ترین عدد رسمی به «دارندگان کد بورسی» احراز هویت‌شدگان سجام است، چون کد بورسی پس از احراز هویت صادر می‌شود: ۴۱٬۱۳۴٬۸۷۹ نفر تا ۲۰ مهر ۱۴۰۵ (ثبت‌نام‌شدگان: ۴۸٬۶۸۷٬۲۱۲ نفر). «کد فعال» عدد دیگری است: گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴ سپرده‌گذاری مرکزی از ۶۴٫۱ میلیون کد مالکیت، ۵۶٫۹ میلیون را «فعال» نامیده و این واژه را تعریف نکرده است. شمار کسانی که واقعاً معامله کرده‌اند در منابع رسمی بررسی‌شده نبود.

چند شرکت و چند نماد در بورس و فرابورس داریم؟

در پایان معاملات ۲۵ مهر ۱۴۰۵ دیده‌بان TSETMC ۷۶۸ نماد سهام داشت: ۳۶۳ در بورس تهران، ۲۵۱ در بازارهای اول، دوم و نوآفرین فرابورس و ۱۵۴ در بازار پایه؛ چون چند شرکت دو نماد دارند، این نمادها به حدود ۷۶۳ شرکت تعلق دارد. این شمارش ماست. دیده‌بان فقط نمادهای دارای معاملهٔ همان روز را نشان می‌دهد؛ پس ۷۶۸ شمار همهٔ نمادهای سهام نیست و نمادهای متوقف‌شده در آن نیامده‌اند. فایل «شرکت‌های سهامی عام ثبت‌شده نزد سازمان» (دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۴۰۵) ۹۲۴ شرکت دارد که ۴۱۵ مورد «پذیرش در بورس» و ۲۹۷ مورد «پذیرش در فرابورس» است؛ اما این فهرست ثبت است، نه فهرست نمادهای در حال معامله. کل فهرست دیده‌بان حدود ۳٬۳۰۰ ردیف است، چون حق‌تقدم، صندوق، اوراق بدهی و اختیار معامله را هم دارد.

چند کارگزاری بورس داریم؟

فهرست نهادهای مالی دارای مجوز سازمان بورس (cfi.seo.ir) در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ برای «کارگزاری» ۱۲۱ مورد نشان می‌داد: ۱۱۰ مورد با ویژگی «فعال»، ۵ «محدودیت»، ۵ «لغو مجوز» و ۱ «لغو مجوز تأسیس و فعالیت». اعضای پایاپای (۱۲۱ نهاد در گزارش سالانهٔ ۱۴۰۴ سپرده‌گذاری مرکزی) شمارش جداگانه‌ای است و با این فهرست تطبیق داده نشده است.

چند صندوق سرمایه‌گذاری داریم؟

فهرست سازمان بورس (cfi.seo.ir) در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ برای «صندوق سرمایه‌گذاری» ۵۸۸ مورد نشان می‌داد؛ ۱۷۱ مورد درآمد ثابت، ۱۲۶ سهامی، ۱۱۹ اختصاصی بازارگردانی و ۴۲ کالایی. خالص ارزش دارایی همهٔ صندوق‌ها طبق فیپ‌ایران حدود ۴٬۴۳۳ همت بود (عمدتاً ۲۰ مهر ۱۴۰۵). تعداد صندوق‌های صرفاً طلایی را تأیید نکردیم.

ارزش بازار بورس ایران چند همت است؟

در پایان معاملات ۲۵ مهر ۱۴۰۵ ارزش بازار بورس تهران طبق گزارش TSETMC حدود ۲۳٬۹۴۳ همت، فرابورس حدود ۳٬۵۵۱ همت و بازار پایه حدود ۸۵۰ همت بود؛ جمع این سه حدود ۲۸٬۳۴۴ همت است. به گزارش سنا (۲۵ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۵)، داده‌های مدیریت نظارت بر بورس‌های سازمان بورس ارزش کل بازارهای سهام را در همین حدود نشان می‌داد. هر همت هزار میلیارد تومان است. ارزش بازار با ارزش معاملهٔ یک روز یا دارایی صندوق‌ها یکی نیست.

بررسی همکاری با مانا

برای آشنایی با سامانهٔ معاملات آنلاین مانا و بررسی همکاری با کارگزاری شما، با تیم ما در ارتباط باشید.

درخواست جلسهٔ معرفی و دمو

پاسخ در یک روز کاری